Ngực phì đại bẩm sinh: bệnh lý hay đặc điểm cơ thể, và khi nào nên đi khám?

Có thể bạn đã có bộ ngực lớn hơn nhiều bạn bè cùng tuổi từ những năm cấp hai, và người xung quanh vẫn quen nói “trời sinh như vậy”. Nhưng khi lớn lên, chiếc áo nào cũng chật, vai gáy hay mỏi, dây áo ngực hằn sâu vào vai. Bạn bắt đầu tự hỏi đây có phải là vấn đề y khoa hay không.

“Ngực phì đại bẩm sinh” là cách gọi người ta hay dùng cho tình trạng này. Bài viết giúp bạn hiểu tên gọi đó thực sự nghĩa là gì, điều gì đã được biết và điều gì còn chưa rõ về nguyên nhân, dấu hiệu nào nên đi khám, và các hướng xử lý từ không phẫu thuật đến phẫu thuật thu nhỏ ngực. Bài nói về ngực phì đại ở nữ giới. Ở nam giới, ngực to thường là một tình trạng khác (nữ hóa tuyến vú) với cách đánh giá riêng.

Ngực phì đại bẩm sinh có thật sự “bẩm sinh” không?

Không hẳn. Trong y khoa, “bẩm sinh” nghĩa là có từ lúc chào đời, còn ngực phì đại thường lộ rõ trong tuổi dậy thì hoặc muộn hơn. Điều có thể “có sẵn từ đầu” là cơ địa, không phải kích thước ngực. Ba chữ trong tên gọi này dễ gây hiểu lầm:

• “Phì đại” nghĩa là mô vú (gồm tuyến vú và mô mỡ xung quanh) phát triển nhiều hơn so với tầm vóc cơ thể. Thuật ngữ y khoa là macromastia.
• “Bẩm sinh” thường được dùng để chỉ ngực đã to từ khi mới dậy thì. Trẻ sơ sinh cũng có thể có nhú vú hơi to trong những tuần đầu do hormone từ mẹ, và thường nhỏ dần theo thời gian. Đó là hiện tượng khác hoàn toàn.
• “Bệnh lý” không có nghĩa là cứ ngực lớn là bệnh. Ngực lớn chỉ trở thành vấn đề y khoa khi gây triệu chứng kéo dài hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt.

Vì sao ngực phát triển quá mức? Điều đã biết và điều chưa rõ

Điều nghiên cứu đã cho thấy

• Mô tuyến vú chịu tác động của các hormone sinh dục nữ, nên ngực có thể lớn nhanh ở những giai đoạn hormone thay đổi mạnh như dậy thì và thai kỳ.
• Ở một số người, mô vú được ghi nhận là nhạy hơn với lượng hormone bình thường, dù xét nghiệm nội tiết không thấy bất thường.
• Yếu tố gia đình được ghi nhận ở một số người, chẳng hạn mẹ hoặc chị em ruột cũng có ngực lớn.
• Tăng cân làm tăng phần mô mỡ trong ngực.
• Một số loại thuốc và một số rối loạn nội tiết hiếm gặp có thể liên quan, nên bác sĩ thường hỏi kỹ tiền sử dùng thuốc.

Điều chưa đủ dữ liệu để khẳng định

• Nguyên nhân chính xác ở từng người, vì nhiều trường hợp không tìm ra nguyên nhân rõ ràng.
• Vì sao hai người có mức hormone tương tự nhau mà ngực phát triển khác nhau.
• Ngực của một bạn trong tuổi dậy thì sẽ lớn đến mức nào và ngừng phát triển vào lúc nào.
• Yếu tố gia đình ảnh hưởng đến mức độ nào ở từng người.

Vì vậy, bạn không nên tự kết luận nguyên nhân cho mình. Việc thăm khám trực tiếp mới giúp phân biệt các khả năng.

Ngực to đến mức nào thì gọi là phì đại?

Không có một con số duy nhất. Các nguồn y khoa dùng tiêu chí khác nhau: có nơi dựa vào khối lượng mô vú, có nơi dựa vào sự cân xứng với vóc dáng và triệu chứng đi kèm. Cỡ áo ngực cũng không phải thước đo đáng tin, vì cỡ áo khác nhau theo hãng, kiểu áo và dáng người. Khi đánh giá, bác sĩ thường xem bộ ngực có tương xứng với thân hình không và có đang gây khó chịu cho cơ thể không.

Ngực phì đại qua từng mốc cuộc đời

• Tuổi dậy thì: ngực phát triển nhanh, và ở một số bạn nhanh hơn dự kiến. Ngực lúc này có thể chưa ổn định, nên bác sĩ thường cân nhắc thời điểm can thiệp một cách thận trọng.
• Tuổi trưởng thành: kích thước thường ổn định hơn, nhưng có thể thay đổi theo cân nặng và chu kỳ kinh nguyệt.
• Thai kỳ và cho con bú: ngực thường lớn lên và có thể không trở lại như trước.
• Các giai đoạn sau: tăng giảm cân và tuổi tác có thể làm ngực chảy xệ hơn. Ngực nặng hơn kéo vai nhiều hơn, khiến triệu chứng rõ hơn ở một số người.

Những dấu hiệu cho thấy ngực to đang ảnh hưởng sức khỏe

Ngực to bắt đầu là vấn đề y khoa khi gây khó chịu kéo dài cho cơ thể. Các dấu hiệu thường gặp:

• Đau hoặc mỏi vùng cổ, vai, lưng, nhất là cuối ngày
• Dây áo ngực hằn rãnh sâu trên vai
• Hăm, đỏ hoặc viêm da ở nếp dưới ngực, nhất là khi trời nóng
• Khó chạy nhảy, chơi thể thao hoặc tập luyện
• Tư thế cúi gập hoặc gù vai để che hoặc đỡ ngực
• Khó tìm quần áo vừa vặn
• Cảm giác ngại ngùng, ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày

Nên đi khám sớm hơn nếu ngực lớn lên rất nhanh trong thời gian ngắn, một bên lớn hơn hẳn hoặc sờ thấy khối, da vùng ngực đổi màu, đau nhiều hoặc tiết dịch bất thường, hay tê tay kéo dài. Những dấu hiệu này không nhất thiết là bệnh nặng, nhưng nên để bác sĩ đánh giá.

Bác sĩ đánh giá ngực phì đại như thế nào?

Bác sĩ hỏi bệnh và thăm khám trực tiếp trước, sau đó mới quyết định có cần thêm xét nghiệm hoặc hình ảnh hay không. Buổi khám thường gồm:

• Hỏi bệnh sử: ngực bắt đầu lớn khi nào, lớn nhanh hay chậm, có liên quan thai kỳ hoặc thay đổi cân nặng không, có dùng thuốc gì không, trong gia đình có ai như vậy không.
• Thăm khám: quan sát hình dáng, so sánh hai bên, kiểm tra da vùng nếp dưới ngực, sờ vú và vùng nách.
• Cận lâm sàng khi cần: siêu âm tuyến vú hoặc chẩn đoán hình ảnh phù hợp với độ tuổi, xét nghiệm nội tiết khi có nghi ngờ.

Ngực to còn có thể do những nguyên nhân khác, nên bác sĩ cần phân biệt:

Các hướng xử lý: từ giảm khó chịu đến phẫu thuật thu nhỏ ngực

Hướng không phẫu thuật

• Chọn áo ngực nâng đỡ đúng cỡ, dây áo bản rộng
• Kiểm soát cân nặng khi có thừa cân, vì phần mô mỡ trong ngực có thể giảm theo
• Tập các bài tăng cường cơ lưng và vai
• Giữ vùng da nếp dưới ngực khô thoáng, xử lý hăm theo hướng dẫn
• Dùng thuốc giảm đau khi cần, theo chỉ định của bác sĩ

Những cách này giúp giảm khó chịu ở nhiều người, nhưng thường không làm thay đổi đáng kể phần mô tuyến vú.

Phẫu thuật thu nhỏ ngực

Phẫu thuật thu nhỏ ngực (còn gọi là thu gọn tuyến vú) lấy bớt mô vú, đưa quầng và núm vú về vị trí phù hợp, sau đó tạo hình lại bộ ngực. Kỹ thuật cụ thể được chọn theo kích thước ngực, mức chảy xệ và mong muốn của người bệnh:

Đây là thông tin chung. Lựa chọn phù hợp phụ thuộc vào thăm khám trực tiếp.

Trước khi quyết định phẫu thuật, nên cân nhắc những gì?

Thời điểm. Với bạn còn trong tuổi dậy thì, bác sĩ thường cân nhắc kỹ vì ngực có thể chưa ổn định. Nếu dự định mang thai và cho con bú, cần trao đổi trước, vì phẫu thuật có thể ảnh hưởng đến khả năng cho con bú.

Sẹo. Phẫu thuật để lại sẹo trên ngực. Vị trí và mức độ nhìn thấy sẹo khác nhau tùy kỹ thuật và cơ địa từng người.

Cảm giác và hình dáng. Cảm giác ở quầng–núm vú có thể thay đổi, và hai bên ngực có thể không hoàn toàn giống nhau.

Rủi ro. Như mọi phẫu thuật, có thể gặp chảy máu, nhiễm trùng hoặc vết mổ lâu lành. Một số trường hợp ảnh hưởng đến sự nuôi dưỡng vùng quầng–núm vú. Bác sĩ sẽ trao đổi cụ thể dựa trên tình trạng của bạn.

Thời gian hồi phục và kỳ vọng. Hồi phục khác nhau tùy từng người. Ngực có thể thay đổi về sau khi tăng cân hoặc mang thai, nên kỳ vọng thực tế rất quan trọng.

Ba câu hỏi thường gặp

Ngực to từ nhỏ, lớn lên có tự nhỏ lại không?

Không thể khẳng định. Ngực thường ổn định sau giai đoạn phát triển. Nếu ngực to chủ yếu do mô mỡ thì kích thước có thể thay đổi theo cân nặng, còn phần mô tuyến vú thì ít thay đổi hơn. Bác sĩ cần khám để biết thành phần chính của ngực bạn.

Mẹ hoặc chị em có ngực lớn thì tôi có chắc bị giống vậy không?

Không chắc. Yếu tố gia đình được ghi nhận ở một số người, nhưng không phải quy luật chắc chắn. Mức độ ảnh hưởng của di truyền vẫn chưa đủ dữ liệu để dự đoán cho từng người.

Ngực to gây đau lưng, tập thể dục có đủ không?

Tập cơ lưng, vai và dùng áo ngực đúng cỡ giúp giảm khó chịu ở một số người. Nếu nguyên nhân chính là sức nặng của ngực thì mức cải thiện có thể giới hạn. Bác sĩ sẽ đánh giá để tư vấn hướng phù hợp.

Những câu nên hỏi bác sĩ ở buổi khám đầu tiên

• Ngực của tôi lớn chủ yếu do mô tuyến hay mô mỡ?
• Tôi có cần siêu âm hoặc xét nghiệm gì thêm không?
• Tôi nên thử các biện pháp không phẫu thuật trước không, và trong bao lâu?
• Thời điểm nào phù hợp nếu cân nhắc phẫu thuật?
• Nếu phẫu thuật, sẹo nằm ở đâu, và việc cho con bú sau này có bị ảnh hưởng không?

Nếu bạn muốn được thăm khám và trao đổi trực tiếp, Thẩm mỹ Davinci luôn sẵn sàng tư vấn qua điện thoại/Zalo 091 209 26 66.

Bài viết mang tính thông tin, không thay thế thăm khám trực tiếp. Lựa chọn xử lý và kết quả phụ thuộc vào tình trạng và cơ địa của từng người